ظاهر چشم نیز به اندازه قدرت دید و بینایی مهم است؛ چشمان درخشان و روشن به شما ظاهری دوستانه، سرزنده و آکنده از شور و شوق می‌بخشد. گاهی اوقات اگرچه کاملاً بشاش و سرحال هستید، اما گودی چشم یا پف زیر چشم تصویری خسته، مسن و بیمارگونه از شما به نمایش می‌گذارد. در ادامه علت پف زیر چشم و همچنین روش‌های درمان پف زیر چشم را توضیح می‌دهیم.

علت

بر اساس نظر کارشناسان بالا رفتن سن یکی از علت پف دور چشم است. به موازات افزایش سن، عضله‌های پلک ضعیف می‌شوند و کلاژن نیز به تدریج از بین می‌رود، در نتیجه پوست چروک می‌افتد و شل و آویزان می‌شود و ورم زیر چشم پدید می آید. کلاژن در ایجاد ساختار سلول‌ها و حفظ سفتی و کشیدگی و خاصیت ارتجاعی پوست جوان نقش حیاتی دارد؛ علاوه بر پوست و عضله، چربی نیز علت پف چشم است. از این گذشته چون رباط‌های (لیگامان‌های) نگه دارنده‌ی لایه‌ی چربی همگام با افزایش سن ضعیف می‌شوند، لایه چربی شل می‌شود و با تشکیل پف زیر چشم جلب توجه می‌کند. با این حال پژوهش‌های اخیر این نظریه را چندان قبول ندارند و در عوض این موضوع را مطرح می‌کنند که مقدار چربی زیر چشم‌ها با بالا رفتن سن واقعاً افزایش می‌یابد و به پف‌آلود شدن پلک پایین می‌انجامد. در هر حال تحقیقات بیشتری باید انجام شود تا سازوکار دقیق و علت پف زیر چشم مشخص شود، اگرچه همگان متفق‌القولند که با گذشتن هر فصل و سال از زندگی، پف چشم نیز بیشتر و بیشتر می‌شود.

پف زیر چشم نیز مانند اکثر ویژگی‌ها تحت تأثیر عامل وراثت قرار دارد؛ اشخاصی که در خانواده‌شان سابقه بروز این مشکل وجود داشته است، زیر چشمان‌شان زودتر یا به میزان بیشتری نسبت به دیگران پف می‌کند. جدا از ژن‌های وراثتی، سبک زندگی نیز بی‌تأثیر نیست. کم‌خوابی، مصرف زیاد نمک و در نتیجه احتباس آب، ورزش نکردن و دیگر انتخاب‌های نادرست فردی همواره در پوست بازتاب می‌یابند و فرایند تشکیل حلقه‌های تیره، پف و گودی زیر چشم را تسریع می‌کنند.

علت پف زیر چشم گاهی ناشی از عارضه‌هایی چون سینوزیت مزمن است و بیماران دچار مشکل سینوسی غالباً زیر چشم‌هایشان ورم می‌کند. تکرار مداوم فرایند ورم کردن پوست و بازگشت آن به حالت طبیعی موجب شل شدن پوست و گودی زیر چشم می‌شود و پس از مدتی پف پایین پلک چشم بروز می‌کند. بنابراین در صورت مواجهه با علائم سینوزیت (درد گونه و پیشانی، پف‌آلود بودن چشم‌ها و ریزش اشک) نکته‌های احتیاطی ضروری را رعایت کنید تا در سال‌های آتی به این بیماری پف زیر چشم مبتلا نشوید. گذاشتن یک بالشت اضافی یا پشتی برای راست نگه داشتن سر انجام عمل تخلیه را تسهیل می‌کند و در نتیجه صبح‌ها چشم‌ها کمتر پف‌آلود به نظر می‌آیند. تورم ناگهانی هر دو پلک بالا و پایین بیانگر ابتلا به حساسیتی شدید موسوم به آنژیوادم است که گاهی با کهیرهای خارشی روی پوست نیز همراه است. کم‌کاری تیروئید یا میزان پایین هورمون تیروئید با پف چشم و خشکی پوست، وز شدن مو، زرد رنگ شدن پوست صورت و بی‌نظمی‌های قاعدگی نمود می‌یابد. در نهایت باید این نکته را خاطرنشان شویم که اگر پف بالای چشم و گودی چشم‌ها در نتیجه قرار گرفتن بدن در وضعیت مشخص یا در طول روز تغییر کند، احتمال وجود مشکل‌های قلبی یا کلیوی منتفی است.

درمان

در ادامه انواع روش های درمان پف چشم ورفع آن شرح داده می شود.

درمان خانگی

استفاده از درمان پف چشم خانگی مانند خیار، کمپرس یخ یا با چای سبز کیسه‌ای یخ‌زده به طور موقت پف را برطرف می‌کند. کارآمدی این درمان‌های خانگی ظاهراً به دمای پایینی برمی‌گردد که اثر ضدالتهابی دارد و ورم زیر چشم را برای مدتی کوتاه کاهش می‌دهد. از میان تمام این روشهای خانگی برای درمان پف زیر چشم، گذاشتن چای سبز کیسه‌ای بهترین نتیجه را به دست می‌دهد چون حاوی ماده ضدالتهاب طبیعی به نام اپی گالوکاتچین گالات یا EGCG است که احتباس مایع تأثیرگذار در پف زیر پلک را کاهش می‌دهد.

تزریق بوتاکس

درمان پزشکی و زیبایی نه تنها رفع پف زیر چشم، بلکه جوان‌سازی پوست اطراف چشم را نیز مدّ نظر دارد. این هدف با راه‌حل‌های موقتی مانند تزریق بوتاکس یا پرکننده‌های پوستی برآورده می‌شود.

بوتولینوم یا بوتاکس، پروتئینی استخراج شده از باکتری کلستریدیوم بوتولینوم، است که با تزریق درون عضله‌ها فلج موقت و صاف شدن عضله‌ها را در پی دارد. تزریق بوتاکس پوست پوشش دهنده را می‌کشد و ظاهری بدون چروک و هموار و یکدست را پدید می‌آورد، بنابراین غالباً برای رفع چین و چروک اطراف چشم‌، خطوط اخم و پنجه کلاغی ظریف ایجاد شده به صورت شعاعی در قسمت خارجی چشم و رفع پف چشم مورد استفاده قرار می‌گیرد. بیشترین اثر یک یا دو هفته پس از عمل قابل مشاهده است و ماندگاری این تزریق سه تا شش ماه است. اگر تزریق توسط پزشکی مجرب انجام شود، اقدامی ایمن و مؤثر برای یافتن چهره‌ای جوان خواهد بود؛ اما اگر بوتاکس به مقدار زیاد یا در عضله‌ای اشتباهی تزریق شود، احتمال افتادگی موقت پلک بالا خواهد بود.

تزریق ژل و چربی 

تزریق پرکننده‌های پوستی برای پر کردن ناودان اشکی یکی دیگر از روش‌های درمان پف دور چشم است. ناودان اشکی محل تلاقی پلک پایین و لبه بالایی گونه است. پرکننده دقیقاً زیر ناحیه پف‌آلود تزریق می‌شود تا چهره را عاری از چین و چروک گرداند و فرورفتگی حاصل از پف کردن را از بین ببرد. اسید هیالورونیک رایج‌ترین ماده پرکننده است که جزء طبیعی غشاء میانی پوست و جاذب قوی آب است، پس به پوست حجم می‌دهد و فرورفتگی‌ها را پر می‌کند. تزریق ژل در مراحل اولیه بهترین نتیجه را به دست می‌دهد و پس از بین رفتن اثر 6 تا 9 ماهه آن، تزریق باید تکرار شود.

جراحی با لیزر

انجام جراحی پلک بالا (بلفاروپلاستی پلک بالا) یکی از ‌راه‌های از بین بردن پف زیر چشم محسوب می‌شود که در آن، پوست هلالی شکل و چربی زیرین با استفاده از لیزر از پلک بالایی جهت اصلاح شل شدن و افتادگی پلک برداشته می‌شود. در روش دیگر، جراحی زیبایی پلک پایین به کمک لیزر چربی اضافی پلک پایین برداشته می‌شود. جراح، در عمل جراحی پلک پایین یا بالا، برش کوچکی را روی پوست اطراف چشم ایجاد می‌کند و سپس چربی اضافی و پوست دامن زننده به پف را برمی‌دارد. اکثراً لازم است تا این عمل به منظور رفع پف زیر چشم بر روی هر دو پلک بالا و پایین انجام شود. جراح معمولاً باریکه‌ای از پوست پلک بالایی را برای کاهش چربی از محل چروک موجود در پلک برمی‌دارد تا جای زخم به حداقل برسد.

بیمار پس از جراحی پف زیر چشم معمولاً باید تمام روز یا شب را، بسته به زمان شروع عمل، بستری شود. در این جراحی از بخیه‌هایی استفاده می‌شود که معمولاً سه تا هفت روز پس از جراحی کشیده می‌شوند و پس از آن، می‌توان فعالیت‌های روزمرّه را به طور معمول انجام داد. در جراحی پلک پایین از طریق بافت ملتحمه چربی اضافی پلک پایین همان‌گونه که از نام این عمل برمی‌آید از راه برش ایجاد شده در ملتحمه خارج می‌شود و بنابراین اثری از انجام جراحی بر روی صورت باقی نمی‌ماند. بالا بردن چشم به ندرت نیاز به بستری شدن دارد چون ظرف تنها یک ساعت انجام می‌شود. دوره بهبود آن نیز چند هفته بیشتر به طول نمی‌انجامد.

انجام جراحی با لیزر برای درمان پف زیر چشم دارای پیش‌شرط‌های معینی است؛ متقاضی ایده‌آل این عمل باید حداکثر 35 ساله، دارای تناسب اندام و سلامت جسمی کامل باشد و انتظاری واقع‌بینانه نه رویاگونه و فانتزی از نتیجه عمل داشته باشد. به علاوه انجام عمل بر روی افراد مبتلا به عارضه‌هایی چون مشکلات تیروئید، دیابت یا فشار خون بالا دشوارتر است و ممکن است نتیجه مطلوبی به دست نیاید.

عوارض و خطرات

از بین بردن پف زیر چشم گاهی پس از اتمام عمل اثرهای ناخوشایند و ناراحت کننده‌ای چون تاری دید یا دوبینی را به دنبال دارد که البته پس از گذشت تقریباً یک هفته برطرف می‌شود. تورم و کبودشدگی را نیز باید در زمره اثرهای جانبی این عمل به شمار آورد که ظرف چند هفته از بین می‌رود. برخی از بیماران نیز پس از کشیدن بخیه‌ها با برجستگی‌های سفید بسیارکوچک، موسم به میلیا، در جای خط بخیه مواجه می‌شوند که این مورد نیز به سادگی توسط پزشک برطرف می‌شود. اما این جراحی گاهی عوارض طولانی مدت به دنبال دارد؛ شماری از بیماران به سختی می‌توانند چشم‌های‌شان را ببندند. این مشکل عموماً طی چند هفته حل می‌شود، اگرچه در مواردی نادر به معضلی دائمی تبدیل می‌شود. برون چرخش (اکتروپیون یا شتره) ـ برگشتن لبه پلک پایین به سمت بیرون ـ عارضه نادر دیگری است که اصلاح آن نیاز به عمل جراحی دارد. در پایان باید به عوارض نادر جراحی پلک مانند آب سیاه یا گلوکوما، خشکی چشم و جدا شدن شبکیه اشاره کرد. متقاضی انجام جراحی پلک باید پیش از پذیرش عمل از تمام عوارض احتمالی آن آگاهی داشته باشد.

دلیل و علت پف زیر چشم هنوز بطور قطعی مشخص نمی باید اما بعضی از عوامل مانند ژنتیک و… به بروز آن دامن می زنند. اما این مشکل روش های درمان قطعی نیز دارد از جمله راه های رفع پف زیر چشم می توان به استفاده از ماسک خیار خانگی (خیار یخ زده)، پماد، چای کیسه ای، تزریق ژل و بوتاکس و جراحی با لیزر اشاره کرد. هزینه و قیمت مربوط به درمان این بیماری بستگی به نوع روش درمانی دارد.