تقریباً یک نفر از هر سه نوزاد با لکه‌ی ماه گرفتگی به دنیا می‌آید. انواع مختلفی از لکه‌های ماه گرفتگی وجود دارند و از نظر اندازه، رنگ و محل پیدایش در بدن تفاوت دارند. بیشتر لکه‌های ماه گرفتگی زمانی ایجاد می‌شوند که سلول‌های پوست یا رگ‌های خونی آنطور که باید شکل نمی‌گیرند که به آنها لکه‌های عروقی گفته می‌شود. درمان لکه ماه گرفتگی شامل نوعی نور درمانی یا لیزر درمانی است. درمان با IPL نیز اغلب یک روش محبوب برای حذف این لکه‌ها است.

 

چه عاملی باعث ایجاد لکه‌های ماه گرفتگی می‌شود؟

---

برخی از لکه‌های ماه گرفتگی ارثی هستند و برخی دلایل دیگری دارند. تمام این لکه‌ها دقیقاً در زمان تولد ظاهر نمی‌شوند، بلکه گاهی اوقات می‌توانند پس از مدت زمان زیادی بروز پیدا کنند. در برخی موارد لکه‌های ماه گرفتگی باعث هیچ آسیب فیزیکی نمی‌شوند، اما برخی از آنها در صورتی که ظاهری ناخوشایند و زشت داشته باشند، می‌توانند باعث پریشانی عاطفی و روانی شوند. مشخص نیست که چرا برخی نوزادان دارای این لکه‌ها هستند و سایری کودکان هیچ نشانه‌ای ندارند. با اینکه جامعه پزشکی می‌تواند منشأ لکه‌های ماه گرفتگی را بصورت عروقی یا رنگدانه‌ای معرفی کند، اما هیچ توضیح مشخصی برای علت پیدایش آنها وجود ندارد. بیشتر این لکه‌ها احتمالاً ناشی از حرکت ناقص سلول‌ها در حین رشد جنین می‌باشند. پس از اینکه این سلول‌ها شروع به تکثیر کنند، بافتی تولید می‌کنند که دارای خصوصیات نوع سلولی آنها می‌باشد هرچند محل آن با محلی که معمولاً آن سلول‌ها واقع شده‌اند، مطابقت ندارد. هیچ روش شناخته شده‌ای برای پیشگیری از پیدایش لکه‌های ماه گرفتگی وجود ندارد، اما درمان‌هایی برای حذف برخی از انواع آنها در دسترس می‌باشد.

انواع لکه‌های ماه گرفتگی

---

دو نوع اصلی از لکه‌های ماه گرفتگی وجود دارند: لکه‌های رنگدانه‌ای و عروقی.

لکه‌های سالمون

لکه‌های سالمون لکه‌های مسطح قرمز یا صورتی هستند که می‌توانند هنگام تولد روی پلک‌ها، گردن یا پیشانی کودک ظاهر شوند. این لکه‌ها شایع‌ترین نوع لکه‌های عروقی هستند و در حدود نیمی از تمام نوزادان بروز پیدا می‌کنند. بیشتر لکه‌های سالمون ظرف چند ماه بطور کامل برطرف می‌شوند، اما در صورتی که روی پیشانی رخ دهند ممکن است بعد از چند سال ناپدید شوند. لکه‌های موجود روی پشت گردن می‌توانند برای مدت طولانی‌تری باقی بمانند. لکه‌های سالمون اغلب هنگامی که کودک گریه می‌کند بیشتر قابل توجه هستند زیرا پر از خون شده و تیره‌تر می‌شوند.

لکه‌های نوزادی

لکه‌های نوزادی که لکه‌های توت فرنگی نیز نامیده می‌شوند علائم برجسته‌ای بر روی پوست هستند که معمولاً قرمز می‌باشند. این لکه‌های می توانند در هر جایی از بدن ظاهر شوند.

لکه‌های ماه گرفتگی شایع هستند، بخصوص در دختران و حدود ۵ درصد از کودکان را بلافاصله بعد از تولد تحت تاثیر قرار می‌دهند. اندازه‌ی این لکه‌ها در ۶ ماه اول به سرعت افزایش می‌یابد اما بعد از آن به تدریج کوچک شده و تا ۷ سالگی نیز ناپدید خواهند شد. لکه‌های ماه گرفتگی که به سرعت بزرگ می‌شوند یا آنهایی که در بینایی یا تغذیه اختلال ایجاد می‌کنند ممکن است نیاز به درمان داشته باشند.

بدشکلی مویرگی (لکه‌ی شرابی)

ناهنجاری یا بدشکلی مویرگی که لکه‌ی شرابی نیز نامیده می‌شود لکه‌های مسطح قرمز یا صورتی هستند که در تعداد بسیار کمی از نوزادان مشاهده می‌شوند. ابعاد آنها می‌تواند از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر متغیر باشد. لکه‌های شرابی اغلب یک طرف از بدن را درگیر می‌کنند و معمولاً روی صورت، سینه و کمر رخ می‌دهند (هرچند می‌توانند در هر جای دیگری نیز پدید آیند). این لکه‌ها به هورمون‌ها حساس بوده و ممکن است در دوران بلوغ، بارداری و یائسگی بیشتر قابل توجه باشند. بیشتر آنها دائمی بوده و ممکن است در طول زمان پررنگ‌تر شوند.

لکه‌های شیر قهوه‌ای

لکه‌های شیر قهوه‌ای لکه‌های پوستی به رنگ قهوه می‌باشند. بسیاری از کودکان یک یا دو مورد از آنها را دارند، اما در صورتی که بیشتر از ۶ مورد تا زمانی که کودک به سن ۵ سالگی برسد بروز پیدا کند باید به یک پزشک عمومی مراجعه شود. این لکه‌ها می‌توانند نشانه‌ی نوروفیبروماتوز (تعدادی از شرایط ژنتیکی که باعث رشد تومور در امتداد اعصاب می‌شوند) باشند.

لکه‌های مغولی

لکه‌های مغولی لکه‌های آبی متمایل به خاکستری یا کبودی هستند که از زمان تولد وجود دارند. این لکه‌ها اغلب در افراد با پوست تیره‌تر مشاهده شده و معمولاً در پایین کمر یا باسن بروز پیدا می‌کنند. هرچند می‌توانند در هر جای دیگری از بدن نیز ظاهر شوند.

خال‌های ملانوسیت مادرزادی

خال‌های ملانوسیت مادرزادی خال‌های نسبتاً بزرگ قهوه‌ای یا سیاهی هستند که از زمان تولد وجود دارند. این خال‌ها نسبتاً شایع بوده و ناشی از رشد بیش از حد سلول‌های رنگدانه‌ای پوست می‌باشند. بیشتر خال‌های ملانوسیت به تدریج کوچک‌تر شده و کمتر قابل مشاهده خواهند بود، هرچند ممکن است در طول دوران بلوغ تیره‌تر شوند یا برجسته و مودار گردند.

درمان لکه‌های ماه گرفتگی

---

کورتیکواستروئید

اغلب می‌توان با استفاده از کورتیکواستروئید از شر لکه‌های ماه گرفتگی عروقی خلاص شد. کورتیکواستروئید رشد لکه را آهسته کرده و اندازه‌ی آن را کاهش می‌دهد اما در واقع لکه را از بین نمی‌برد. کورتیکواستروئید را می‌توان بصورت خوراکی، تزریقی یا موضعی استفاده کرد. درمان شامل استفاده از دوزهای بالای استروئید (بصورت خوراکی یا تزریق به محل ضایعه) به منظور توقف رشد لکه می‌باشد. استروئیدها از رشد لکه‌ها جلوگیری کرده و باعث کوچک شدن آن نمی‌گردند. تریامسینولون استات و بتامتازون فسفات سدیم یا استات بطور مستقیم به محل لکه تزریق می‌شوند و واکنش آن معمولاً ظرف یک هفته حاصل خواهد شد؛ از تزریق‌های اضافه نیز بعد از ۴ تا ۶ هفته استفاده می‌شود.

لیزر درمانی

پیشرفت‌های اخیر در فن‌آوری لیزر همگی به علت سابقه‌ی عدم ارائه‌ی درمانی بی‌خطر و موثر برای کودکان با لکه‌های عروقی قرمز (لکه‌های شرابی) انجام گرفته‌اند. شکل‌گیری طول موج‌های بلندتر در مراحل بعد کمک چشمگیری در درمان مشکلات عروقی و لکه‌های تیره‌تر قرمز، صورتی و آبی کرد. درمان با این لیزرها مانند ضربه‌ی یک کش لاستیکی بر روی پوست با هر بار پالس لیزر حس می‌شود و بطور خاص رگ‌های خونی کوچک را بدون آسیب رساندن به پوست سالم داغ می‌کند. ممکن است تغییر رنگ موقتی ایجاد شود و ظرف یک هفته ضایعه‌ی تحت درمان بهبود می‌یابد. لکه‌های شرابی و همانژیوم نیاز به چند جلسه درمان خواهند داشت.

درمان با IPL

IPL یا نور پالسی شدید وسیله‌ای است که برای درمان یا از بین بردن برخی مشکلات پوستی استفاده می‌شود. همانطور که از نام آن پیدا است، این دستگاه نور را بصورت پالس‌هایی تولید می‌کند. این روش را می‌توان به منظور حذف لکه‌های ماه گرفتگی یا کاهش رنگدانه‌ها مورد استفاده قرار داد. یک مزیت قابل توجه درمان با ‌IPL این است که برخلاف لایه برداری شیمیایی، درم ابریژن یا لایه‌برداری با لیزر نیازی به دوره‌ی بهبودی ندارد. حتی برخی افرادی در مواقع آزاد خود تحت این درمان قرار می‌گیرند و سپس بلافاصله به کار خود باز می‌گردند. درمان‌های IPL درمانی موثر و بی‌خطر برای لکه‌های ماه گرفتگی عروقی هستند. این روش باعث بسته شدن رگ‌های خونی که لکه‌های ماه گرفتگی را تشکیل می‌دهند شده و در نهایت آنها را ناپدید می‌کند. IPL همچنین برای لکه‌های ماه گرفتگی رنگدانه‌ای مسطح موثر است اما برای لکه‌های برجسته عمل نمی‌کند.

مزایا

• کوچک کردن همانژیوم
• کوچک کردن لکه‌های شرابی
• کوچک کردن بدشکلی‌های عروقی مادرزادی
• خطر جزئی
• افزایش تولید کلاژن جدید جهت بهبود کیفیت پوست

برداشتن با جراحی

جراحی می‌تواند لکه‌های ماه گرفتگی پیچیده را از بین ببرد، هرچند جای زخم به جا می‌گذارد و برداشتن لکه‌های بزرگ ممکن است خطر خونریزی را به همراه داشته باشد.

هزینه درمان لکه‌های ماه گرفتگی

---

هزینه‌ی از بین بردن لکه‌های ماه گرفتگی بستگی به چندین عامل دارد. ممکن است برای برداشتن یا کوچک کردن یک لکه نیاز به چند جلسه درمان باشد. متخصصین پوست اغلب پیش از برنامه‌ریزی برای جلسات درمان با لیزر انجام یک درمان آزمایشی بر روی محدوده‌ی کوچکی از لکه را پیشنهاد می‌کنند تا واکنش آن مشخص شود.