سم بوتولینوم پروتئینی است که به طور طبیعی توسط باکتری کلستریدیوم بوتولینیوم تولید می‌شود. در حال حاضر دو نوع مختلف از سم بوتولینوم تجاری وجود دارد. بوتاکس نوع A (ویستابل)، دیسپورت (آزالور) و اگزومین ( (Bocoutureو بوتاکس نوع B(نوروبلاک).

از بوتاکس چه استفاده‌هایی می‌شود؟

---

سم بوتولینوم می‌تواند برای درمان چین و چروک‌هایی که در نتیجه حرکات طبیعی صورت بوجود می‌آیند، مورد استفاده قرار گیرد. هنگامی که این سم به یک عضله خاص در صورت تزریق می‌شود، سبب مسدود شدن سیگنال‌های عصب به عضله می‌شود. در نتیجه انتهای عصب نمی‌تواند فرمان حرکت را به عضله برساند و نهایتاً چین و چروک کمتری در نواحی تحت درمان ایجاد می‌شود.

در بخش یک سوم فوقانی صورت بهترین نتایج درمان برای کاهش چین و چروک اطراف چشم  و چین و چروک‌های پیشانی و خطوط اخم بین ابروها به دست می‌آید. تزریق بوتاکس هر 3 الی 6 ماه یکبار بسته به منطقه تحت درمان، دوز مورد استفاده و پاسخ بدن به درمان تکرار خواهد شد. اکثر کلینیک‌ها تکرار تزریق بوتاکس را در مناطق پوست صورت برای خطوط پاکلاغی، خطوط پیشانی و خطوط اخم انجام می‌دهند. در این کلینیک‌ها اغلب برای بیش از یک منطقه درمان، تخفیف قیمت به بیماران ارائه می‌شود.

انواع مختلف سم بوتولینوم و کاربرد آنها

---

همان‌طور که اشاره کردیم، در حال حاضر انواع مختلفی از سم بوتولینوم برای استفاده تجاری در بازار موجود است، سم نوع A و B به طریق اندکی متفاوت در عضلات مختلف عمل می‌کنند. سم بوتولونیوم نوعA  بیشتر در عمل‌های زیبایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حال حاضر در ایران سه تولید کننده عمده این سم به نام‌های مرز( Merz) ، گلادرما (Gladerma) و آلرگان (Allergan) وجود دارد. این محصولات از نظر بالینی تست شده و مورد تأیید قرار گرفته‌اند، اما تفاوت‌هایی میان آنها وجود دارد که باید توسط پزشکان زیبایی مورد توجه قرار گیرد؛ در طول دوره‌های آموزشی و صدور گواهینامه انتخاب بوتاکس خوب به پزشکان آموخته شود.

در اینجا به تفاوت‌ها و کاربردهای این محصولات اشاره می‌کنیم:

بوتاکس / ویستابل

در حال حاضر، بدون شک تزریق بوتاکس برترین روش زیبایی غیرجراحی برای درمان چین و چروک و خطوط ریز صورت است. همچنین بوتاکس برند تجاری برتر برای سم بوتولینوم A است که توسط آزمایشات بالینی، ایمنی و کاربردهای آن در سراسر جهان اثبات شده است. بوتاکس علاوه بر خطوط اخم و چین و چروک صورت، برای درمان‌های زیر هم مجاز شناخته شده است:

• بلفارواسپاسم (انقباضات ممتد و غیر ارادی چشم)
• دیستونی گردن (انقباض غیر ارادی عضلات گردن)
• اسپاسم نیمه صورت
• تعریق بیش از حد بدن
• ناهنجاری انحراف مچ پا به علت اسپاسم عضلات در کودکان فلج مغزی 2 سال به بالا
• برای درمان از کار افتادگی مچ دست و دست به دلیل اسپاسم اندام فوقانی ناشی از سکته مغزی در بزرگسالان

 

دیسپورت / آزالور

دیسپورت سم بوتولینیوم نوع A است که توسط یک شرکت فرانسوی به نام ایپسن تولید می‌شود. دیسپورت / آزالور دارای مجوز استفاده برای درمان موارد مختلف می‌باشد که شامل:

• بلفارواسپاسم (انقباضات غیر ارادی پلک چشم)
• دیستونی گردن (انقباض غیر ارادی عضلات گردن)
• اسپاسم نیمه صورت
• ناهنجاری انحراف مچ پا به علت اسپاسم عضلات در کودکان فلج مغزی 2 سال به بالا
• اسپاسم کانونی، از جمله درمان علائم اسپاسم بازو که مربوط به اسپاسم کانونی در ارتباط با فیزیوتراپی می‌باشد.

این محصول همچنین دارای مجوز برای مصارف زیبایی است.

اگزومین/ Bocouture

تولید کنندگان اگزومین ادعا می‌‌کنند این محصول به دلیل فرمول آن، نوآورانه‌ترین سم بوتولینوم نوع A است. در این نوع سم از یک سیستم تصفیه گسترده برای از بین بردن پروتئین‌های مرکب سم بوتولینوم استفاده می‌شود. در مقایسه با انواع سموم نوع A، اگزومین از 150 کیلو دالتون نوروتوکسین خالص تشکیل شده است. این محصول از سال 2010 برای درمان بلفارواسپاسم و دیستونی گردن و همچنین برای مصارف زیبایی تحت نام تجاری  Bocouture مجوز تولید گرفته است.

اکثر محققان معتقدند که واکنش ایمنی بدن توسط پروتئین‌های باکتریایی یافت شده در سایر محصولات افزایش می‌یابد و منجر به از بین رفتن اثرات آنها و کاهش مدت زمان فعالیت آنها می‌شود. مطالعات بالینی نشان داد که این محصول در مقایسه با انواع دیگر سموم بوتولینوم، دارای کمترین مقدار پروتئین می‌باشد. این مطالعات همچنین نشان داد که حتی پس از تکرار تزریق دوزهای بالای Bocouture، تولید آنتی‌بادی‌های خنثی کننده افزایش نمی‌‌یابد.

نورونوکس

این محصول ساخت کشور کره جنوبی می‌باشد و در یکی از کارخانه‌های دارویی معتبر این کشور ساخته می‌شود. از لحاظ دوز و شکل ویالها، شبیه بوتاکس آمریکایی است و ویال‌های  50و 100 واحدی دارد. این محصول دارای مجوز وزارت بهداشت است و از طریق کانالهای رسمی و قانونی توزیع و پخش می‌شود.

بوتولونیوم توکسین ایرانی (مسپورت)

اخیراً بوتولونیوم توکسین ایرانی با نام تجاری مسپورت وارد بازار شده است که مجوز وزارت بهداشت را دارا می‌باشد. این محصول در مراکز آزمایشگاهی و دانشگاهی معتبر کشور از لحاظ کیفیت و ایمنی مورد تأیید قرار گرفته است و از نظر واحدها و قدرت دارویی مشابه نوع انگلیسی است ولی قیمت آن پایین‌تر است.

بوتولینیوم توکسین های چینی 

به جرات و با تأسف می‌توان گفت بیشترین بوتاکسی که در ایران مصرف می‌شود انواع چینی است. این انواع بوتاکس غالباً در کارگاه‌های زیرزمینی و بصورت غیر بهداشتی در کشور چین تولید می‌شود و  به صورت غیر قانونی وارد کشور شده و با روش‌های مختلف توسط بعضی افراد و شرکت‌ها توزیع می‌شوند. این محصولات هیچ مجوز دارویی ندارد و قیمت آن خیلی کمتر انواع اصلی است. بارها توسط مقامات وزارت بهداشت و مراکز علمی کشور از جمله انجمن متخصصین پوست کشور نسبت به مصرف آن هشدار داده شده است.

بوتاکس کانادایی

بوتاکس توکسین کانادایی اصلاً وجود خارجی ندارد و کارخانجات دارویی کانادا تولید کننده این دارو نبوده‌اند در ایران بوتاکس‌های چینی با نام کانادایی در بازار عرضه می‌شوند و این روشی است برای مخفی نمودن ماهیت اصلی این محصولات.  روی این نوع بوتاکس پرچم کانادا حک شده است.