جوش زیر پوستی از آن دسته جوشهایی است که درمان آنها بسیار دشوار میباشد. ضایعات جوشهای زیر پوستی با اینکه با احتمال زیاد در اثر همان باکتریهای متداول در آکنه بوجود میآیند، اما بسیار دردناکتر بوده و خطر ایجاد جای جوش نیز در مقایسه با آکنهی خفیف یا متوسط بیشتر است. اما چرا درمان جوش زیر پوستی دشوار میباشد؟ ضایعات جوش زیر پوستی در واقع در زیر سطح پوست از هم پاشیده میشوند و در محدودهای دور از دامنه دسترسی محصولات موضعی ضد آکنه، بر محتویات انسدادی و متورم فشار وارد میکنند.
بسیاری از متخصصین پوست جوشهای زیر پوستی را به عنوان شدیدترین نوع آکنه در نظر میگیرند و بسیاری نیز تایید میکنند که درمانهای متداول آکنه اکثراً کارایی ندارند. به دلیل کند بودن روند بهبود ضایعات جوش زیر پوستی، ایجاد جای زخم و شدت آسیب قابل ملاحظه میباشد. آگاهی از عوامل محرک بالقوه و گزینههای درمانی بسیار مهم است، در غیر این صورت احتمال بدتر شدن جوش و حتی دردناکتر شدن آن وجود دارد.
درمان جوش زیر پوستی به علت عمق آنها و آسیب به خود غده چربی بسیار دشوار است. هر چند داروهای بدون نسخه آکنه میتوانند برای برخی جوشهای زیر پوستی موثر باشند، اما تقریباً تمام افرادی که دچار این نوع جوشها هستند نیاز به کمک یک متخصص پوست خواهند داشت. پیروی از یک برنامه منظم و مداوم برای مراقبت از پوست در کنار استفاده از داروهای تجویزی موضعی و احتمالاً خوراکی میتواند به کنترل جوشهای زیر پوستی و کاهش احتمال ایجاد جای جوش و زخمهای دائمی بیانجامد.
چه عواملی باعث ایجاد جوشهای زیر پوستی میشوند؟

تقریبا مانند هر نوع آکنه، عامل تحریککننده جوشهای زیر پوستی هورمونها میباشند. در جوشهای زیر پوستی به دلایل نامعلومی، غدد چربی پوست نسبت به هورمونهای اضافه مردانه فوقالعاده حساس میشوند (زنان دارای هورمونهای مردانهای هستند که موجب بروز آکنه میشوند)، در نتیجه با تولید بیش از حد سبوم (یک ماده روغنی تولید شده توسط بدن برای چرب کردن و ضد آب کردن پوست) به این مشکل واکنش نشان میدهند.
میزان سبوم تولید شده به حدی زیاد میشود که خود غده چربی متورم و سخت میشود. غده به دلیل اینکه نمیتواند تقریباً هیچ مقداری از روغن اضافی را به سطح پوست برساند در زیر پوست میترکد و تودهی متورم و بزرگی (ندول یا کیست نامیده میشود) را در زیر سطح پوست ایجاد میکند. پس از آن، شما دچار یک نوع به شدت دردناک و ناخوشایند از جوش میشوید.
با اینکه چیز زیادی دربارهی دلیل ابتلا به جوشهای زیر پوستی در برخی افراد وجود ندارد، اما احتمالاً ژنتیک تاثیرگذار میباشد. با توجه به جزء هورمونی قوی، این جوشها به احتمال زیاد در طول این زمانها و یا در صورت وجود برخی اختلالات بروز پیدا میکنند:
- شروع بلوغ و ایجاد جوش هورمونی (زمانی که هورمونها به شدت نامتعادل میشوند)
- بارداری
- چرخهی قاعدگی
- یائسگی
- سندرم تخمدان پلی کیستیک (بیماری که در اثر عدم تعادل هورمونی در تخمدان زنان رخ میدهد)
ویژگیهای جوشهای زیر پوستی

- ندولهای جوشهای زیر پوستی به صورت برجستگیهای قرمزی میباشند که در عمق پوست گسترش پیدا کردهاند.
- بطور کلی بصورت سرسفید یا چرکی نمیباشند اما همیشه به این صورت نیستند.
- تقریباً همیشه در اثر لمس یا حتی بدون لمس دردناک هستند.
- ضایعات جوشهای زیر پوستی معمولاً پیش از دیده شدن در زیر پوست احساس میشوند.
ظاهر منحصر بفرد جوش زیر پوستی به دلیل آسیب حاد به غده چربی است که موجب التهاب و تحریک شدید و در نتیجه قرمزی، درد و تورم میگردد. به دلیل عمق این ضایعات، فشار دادن یا کشیدن آنها کاملاً بیتاثیر است و در واقع میتواند زمان بهبودی را طولانیتر کند (از چند روز تا چند هفته)، و از طرفی خطر ایجاد جای جوش دائمی را نیز افزایش میدهد.
درمان جوش زیر پوستی

پرهیز از جوشهای زیر پوستی بطور کامل ممکن نمیباشد (شما یا مستعد ابتلا به آنها هستید و یا نیستید)، اما روشهایی برای به حداقل رساندن و درمان جوش زیرپوستی وجود دارد که لزوماً شامل استفاده از محصولات خشککننده و تحریککننده نمیباشد.
توصیههای خانگی
مانند تمام انواع جوشها، اولین گزینه استفاده از محصولات بدون نسخه و پیروی از نکات متداول برای مراقبت از پوست میباشد:
- روال معمول مراقبت از پوست خود را تا حد ممکن ادامه دهید و به آن پایبند باشید.
- دو بار در روز از پاککننده ملایم اما موثر محلول در آب استفاده کنید (پاککنندههای خشککننده و تند موجب بدتر شدن وضعیت میشوند).
- از تمیزکنندههای به شکل قالب پرهیز کنید (موادی که موجب نگه داشتن صابون در حالت قاب میشوند میتوانند موجب مسدود شدن منافذ پوست گردند).
- یک با در روز از لایهبردار مبتنی بر اسید سالیسیلیک استفاده کنید تا قرمزی و تورم پوست کاهش پیدا کرده و باکتریهای موجود در منافذ کاهش یابند، این کار را بر روی سطح و داخل منافذ انجام دهید تا جریان روغن افزایش یابد.
- از بنزوئیل پراکسید برای کشتن باکتریها در منافذ استفاده کنید (دقت کنید که محصول بنزوئیل پراکسیدی که انتخاب میکنید حاوی محرکهایی مانند منتول یا الکل نباشد زیرا موجب افزایش قرمزی و التهاب میگردند).
- هیچگاه از مرطوبکنندههای غلیظ (بویژه کرمها) بر روی نواحی که هر نوع جوشی بروز پیدا میکند استفاده نکنید (زیرا میتوانند منافذ را مسدود کنند). در مقابل از گزینههای سبکتر مانند ژل یا لوسیون استفاده نمایید.
درمانهای پزشکی
متاسفانه برای برخی افراد مبتلا به جوشهای زیر پوستی، درمانهای متداول با استفاده از داروهای بدون نسخه ممکن است بیتاثیر باشند. در صورتی که گزینههای بدون نسخه پس از حداقل چهار هفته درمان روزانه موفقیتآمیز نباشند، قدم بعدی مراجعه به یک متخصص پوست است. در ادامه برخی روشهای درمانی که متخصص پوست میتواند پیشنهاد کند ارائه شده است که به ترتیب میزان عوارض جانبی بالقوهی آنها عنوان شدهاند:
- درمان فتودینامیک (PDT): پژوهشهای اخیر حاکی از نتایج امیدوارکنندهی ناشی از درمانهای فتودینامیک برای افراد مبتلا به جوشهای زیر پوستی میباشند. این روش شامل استفاده موضعی از یک کرم حساسکننده به نور و تاباندن مکرر و کنترل شده نور الایدی آبی یا قرمز به پوست است. با اینکه این درمان نیاز به چندین جلسه در طول چند ماه دارد (و هزینهی زیادی میطلبد)، اما شواهد کافی وجود دارد که نشان میدهد این درمانها غدد چربی را منقبض کرده، میزان چربی موجود در منافذ را کاهش داده و باکتریها را میکشد که تمامی این موارد موجب به حداقل رسیدن بروز جوشهای زیر پوستی میگردند.
- آنتیبیوتیکهای خوراکی: چندین نوع آنتیبیوتیک خوراکی برای افراد مبتلا به جوش وجود دارد. تمام آنها باید با متخصص پوست مورد بحث قرار گیرند و باید بصورت کوتاه مدت تحت نظارت پزشک مصرف شوند. برخی از عوارض جانبی آنها عبارتند از: سرگیجه، سردرد، حالت تهوع، راش و مشکلات گوارشی مانند اسهال و درد شکم. ظهور آنتیبیوتیکهای مبتنی بر سولفا (مانند باکتریم) برای کنترل آکنه به دلیل افزایش مقاومت باکتری در برابر آنتیبیوتیکهای متداول (مانند تتراسایکلین) بوده است. برای دستیابی به بهترین نتایج، آنتیبیوتیکهای خوراکی باید همراه با محصولات موضعی جهت درمان آکنه مصرف شوند.
- هورموندرمانی: برای برخی زنان تولید بیش از حد و مداوم آندروژن (هورمونهایی که خصوصیات مردانه ایجاد میکنند) دلیل اصلی بروز جوشهای زیر پوستی است. برخی از مطالعات نشان دادهاند که داروهایی (شامل برخی قرصهای ضد بارداری خوراکی) که موجب متوقف شدن تولید آندروژن میشوند، میتوانند به میزان قابل ملاحظهای موثر باشند. نکته منفی این است که این داروهای تجویزی بدون عوارض جانبی نیستند (که باید با پزشک مورد بحث قرار گیرد). جهت کاهش عوارض جانبی، داروهای ضد آندروژن (برای مثال اسپیرونولاکتون) معمولاً در دوز پایین تجویز میشوند.
- ایزوترتینوئین: ایزوترتینوئین (پیشتر تحت عنوان اکوتان تجویز میشد) یک داروی خوراکی است که مستقیماً بر غده چربی اثر میگذارد، شکل آن را تغییر داده و مانع جریان روغن میگردد. نتایج آن میتواند فوری و ماندگار باشد. متاسفانه ایزوترتینوئین دارای عوارض جانبی جدی است و باید با دقت و ملاحظه مصرف شود. خطر برای جنین در صورت بارداری، خشکی بیش از حد پوست، ریزش مو، خونریزی از بینی، مشکلات عملکردی کبد و سردرد برخی از موارد مهمی هستند که باید از آنها آگاهی داشته باشید. با وجود خطرات، ایزوترتینوئین تنها درمان دائمی برای جوشهای زیر پوستی است.
- هیدرودرم: هیدرودرم و آبرسانی پوست که به نام های فیوژن صورت، آکوا درم آبریژن، میکرو درم آبریژن مرطوب، هیدراته کردن صورت یا میکرودرم آبریژن آب نیز شناخته می شود.هنگام درمان با روش هیدرودرمی پوست تکنیسین می تواند از سرم های خاص برای درمان جوش، اصلاح رنگ دانه ها، و از بین بردن علائم پیری یا هیدراته کردن پوست استفاده کند.